Siedem wiodących organizacji reprezentujących polski sektor spożywczy, przetwórczy oraz opakowaniowy wystosowało wspólny apel do rządu. Sygnatariusze domagają się wprowadzenia do krajowego porządku prawnego wyodrębnionych, indywidualnych celów selektywnej zbiórki i recyklingu dla kartonów do płynnej żywności. Brak tych regulacji w procedowanym projekcie ustawy o opakowaniach grozi paraliżem prawnym i wykluczeniem polskich producentów z unijnego rynku.
Pismo zostało skierowane bezpośrednio do Ministra Klimatu i Środowiska, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministra Finansów i Gospodarki. Działanie to stanowi oficjalne stanowisko branży w ramach prac nad rządowym projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (nr w wykazie prac legislacyjnych UC100).
Luka w projekcie UC100 i ryzyko unijnego bojkotu
Dotychczasowe ramy prawne w Polsce traktują odpady wielomateriałowe w sposób zbiorczy. Przepisy przewidują wspólne cele recyklingu dla całej, niezwykle zróżnicowanej frakcji. Zdaniem autorów apelu, takie rozwiązanie uniemożliwia spełnienie rygorystycznych, długoterminowych wymogów Unii Europejskiej.
Mimo wieloetapowych konsultacji społecznych, Ministerstwo Klimatu i Środowiska całkowicie pominęło tę kwestię. Indywidualne wskaźniki dla opakowań kartonowych nie pojawiły się ani w sierpniowej wersji projektu z 2025 roku, ani w zaktualizowanym dokumencie opublikowanym w marcu 2026 roku.
Eksperci ze zrzeszenia Fundacja ProKarton wskazują na krytyczny błąd konstrukcyjny Załącznika nr 1 do nowej ustawy, regulującego limity zbiórki selektywnej. W obecnym brzmieniu przepisów polskie prawo dopuszczałoby sytuację, w której w skali kraju nie zostanie zebrany ani jeden karton po soku lub mleku.
Taki scenariusz oznacza automatyczne niedopełnienie warunków restrykcyjnego rozporządzenia unijnego PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation). Następstwem prawnym będzie bezwzględny zakaz stosowania i sprzedaży płynnej żywności w tego typu opakowaniach przez krajowe zakłady przetwórcze, co uderzy w polski eksport i przetwórstwo mleczarskie oraz owocowo-warzywne.
Infrastruktura istnieje – brakuje mechanizmów prawnych
Frakcja opakowań wielomateriałowych cechuje się ogromną różnorodnością kompozycji surowcowych i zastosowań przemysłowych. Kartony do płynnej żywności stanowią specyficzną podgrupę, w której papier (celuloza) stanowi aż 75% składu, a resztę dopełniają cienkie warstwy polietylenu i aluminium.
Z punktu widzenia gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) ich recykling jest wysoce efektywny – odzyskane włókna celulozowe wracają na rynek m.in. jako tektura falista czy opakowania dla sektora e-commerce. Co istotne, Polska dysponuje już nowoczesną, wydajną i w pełni gotową infrastrukturą przemysłową zdolną do przetwarzania tych odpadów. Brak wydzielonych celów ustawowych zniechęca jednak rynek do optymalizacji procesów sortowania i selektywnej zbiórki.
Branża jednogłośnie sprzeciwia się także ogólnym ramom fiskalno-redystrybucyjnym projektu UC100, które odbierają wprowadzającym realną możliwość samodzielnego organizowania i nadzorowania systemów zbiórki oraz recyklingu struktur odpadowych.
Sygnatariusze apelu
Pod wspólnym pismem legislacyjnym podpisali się prezesi i dyrektorzy najważniejszych organizacji sektora rolno-spożywczego oraz papierniczego w kraju:
- Fundacja ProKarton
- Związek Polskich Przetwórców Mleka
- Polska Izba Mleka
- Związek Pracodawców Przemysłu Opakowań i Produktów w Opakowaniach EKO-PAK
- Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców
- Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich Związek Rewizyjny
- Stowarzyszenie Papierników Polskich
