Rok od uruchomienia w Polsce systemu kaucyjnego dane branżowe wskazują na wyraźny wzrost obciążeń finansowych wśród producentów z sektora napojowego i piwowarskiego. Jak wynika z najnowszych analiz Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz bazy BIK, łączna kwota przeterminowanych zobowiązań branży produkującej napoje (PKD 11) wzrosła w skali roku o 14,4%, przekraczając w sierpniu 2026 r. poziom 109 mln zł. Presja kosztowa nie rozkłada się jednak równomiernie – podczas gdy browary i producenci napojów bezalkoholowych zmagają się z rosnącą luką płynnościową, sektor winiarski notuje wyraźną poprawę dyscypliny płatniczej.
Skala zbiórki i koszty operacyjne producentów
Mechanizm zbiórki opakowań po początkowym powolnym rozruchu znacząco przyspieszył. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska, od startu systemu do końca lipca 2026 r. konsumenci zwrócili 3,2 mld butelek i puszek, z czego aż 900 mln w samym tylko lipcu. W całym kraju funkcjonuje już ponad 64 tys. punktów zwrotu.
Mimo że dla konsumenta kaucja jest opłatą zwrotną, jej wprowadzenie uderzyło w finanse przedsiębiorstw produkcyjnych. Zakłady branży fermentacyjnej i napojowej musiały ponieść znaczne nakłady na:
- sfinansowanie opłat kaucyjnych i operacyjnych wnoszonych do operatorów,
- przeprojektowanie opakowań i etykiet (nowe kody EAN),
- modernizację oraz dostosowanie linii rozlewniczych i konfekcjonujących.
Połączenie wydatków inwestycyjnych z wydłużającymi się terminami płatności ze strony dystrybutorów doprowadziło do narastania zatorów płatniczych. Średni dług przypadający na jednego dłużnika w sektorze napojowym wzrósł z 623 tys. zł do blisko 704 tys. zł. Średnio już co dwunasta firma z całej branży ma problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań.
Sytuacja w poszczególnych gałęziach przemysłu:
Sektor napojów bezalkoholowych i wód mineralnych (PKD 11.07.Z)
To gałąź przemysłu, która odnotowała najbardziej dynamiczny wzrost zaległości:
- Wzrost zadłużenia: o 46% w skali roku (skok z 22,3 mln zł do 32,7 mln zł, czyli o 10,3 mln zł więcej).
- Przyczyny: Małe i średnie rozlewnie wód oraz napojów bezalkoholowych zostały zmuszone do zamrożenia znacznych środków w opłatach kaucyjnych. Przy stałej presji cenowej ze strony sieci handlowych i opóźnieniach w spływie należności od dystrybutorów, podmioty te znalazły się w krytycznym punkcie pod względem bieżącej płynności.
Sektor browarniczy (PKD 11.05.Z)
Przemysł piwowarki odpowiada za największą bezwzględną kwotę nieopłaconych w terminie faktur:
- Łączna kwota zaległości: 43,4 mln zł (wzrost o 9,3% r/r).
- Skala problemu: Z terminowym regulowaniem swoich zobowiązań nie radzi sobie już co dziewiąty producent piwa w Polsce.
- Specyfika: Sektor browarniczy – łączący wysokie koszty surowcowe i energetyczne z nakładami na reorganizację dystrybucji opakowań kaucyjnych – wyjątkowo silnie odczuwa spadek rentowności i ograniczenie elastyczności operacyjnej.
Sektor winiarski i winiarsko-cydrowniczy (PKD 11.02.Z oraz 11.03.Z)
W przeciwieństwie do branży piwnej i napojowej, w sektorze winiarskim odnotowano odwrotny, pozytywny trend:
- Producenci win gronowych (PKD 11.02.Z): Spadek przeterminowanych zaległości o 26% r/r – do poziomu 5,4 mln zł.
- Producenci cydru i pozostałych win owocowych (PKD 11.03.Z): Spadek zaległości o 17,4% r/r – do poziomu 887 tys. zł.
- Kluczowy czynnik: Wyłączenie opakowań szklanych po winach i wyrobach winiarskich z obligatoryjnego systemu kaucyjnego chroni ten sektor przed natychmiastowym zamrożeniem kapitału w opłatach kaucyjnych i kosztach reorganizacji dystrybucji, co przełożyło się na wyższą stabilność finansową winiarni.
Eksperci ostrzegają przed efektem domina
Ograniczenie płynności u producentów może negatywnie wpłynąć na cały łańcuch dostaw w przemyśle spożywczym i przetwórczym.
„W warunkach niskiej rentowności sektora i utrzymującej się presji cenowej ze strony dużych sieci detalicznych, dodatkowe wydatki kapitałowe związane z finansowaniem opłat kaucyjnych stały się istotnym czynnikiem ryzyka utraty płynności finansowej. Najsilniej odczuwają je mniejsze i średnie podmioty, dla których zamrożenie części środków finansowych oznacza ograniczenie elastyczności operacyjnej oraz wzrost wrażliwości na zakłócenia przepływów pieniężnych” – wskazuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Analitycy zwracają uwagę, że narastanie zatorów płatniczych po stronie producentów piwa, wód i napojów może wywołać efekt kaskadowy. Narastające opóźnienia uderzają w dostawców surowców (słodownia, producentów koncentratów i aromatów), dostawców opakowań, hurtowników oraz operatorów logistycznych. W obecnych realiach rynkowych kluczowe staje się stałe monitorowanie moralności płatniczej kontrahentów oraz szybkiej reakcji na pierwsze sygnały utraty stabilności finansowej partnerów handlowych.
(inf. prasowa)
