Najnowsze dane opublikowane przez europejską platformę Close the Glass Loop przynoszą przełomowe wieści dla całego przemysłu spożywczego i przetwórczego. Wskaźnik zbiórki opakowań szklanych przeznaczonych do recyklingu w całej Unii Europejskiej osiągnął rekordowy poziom 82,2%. Wynik ten stanowi bezprecedensowy sukces wdrożonych strategii zrównoważonego rozwoju, pokazując jednocześnie wysoki potencjał surowcowy drzemiący w szkle opakowaniowym. Dla przemysłu fermentacyjnego oraz owocowo-warzywnego, będących kluczowymi konsumentami butelek i słoików, stabilność tego łańcucha dostaw ma znaczenie fundamentalne.
Samorządy fundamentem strumienia surowców
Analiza struktury zbiórki jednoznacznie wskazuje, że aż 87% wszystkich pozyskanych opakowań szklanych pochodzi bezpośrednio z gminnych systemów gospodarki odpadami. Fakt ten potwierdza, że lokalne systemy selektywnej zbiórki u źródła stają się kluczowym dostawcą czystego surowca wtórnego dla hut szkła.
Sekretarz generalna stowarzyszenia ACR+ (Stowarzyszenie Miast i Regionów na rzecz Zrównoważonego Zarządzania Zasobami), Françoise Bonnet, akcentuje, że samorządy pełnią dziś rolę kluczowego gwaranta dopływu surowców do gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Jednocześnie wskazuje ona na palącą potrzebę zacieśnienia bezpośredniej współpracy operacyjnej pomiędzy gminami a przemysłem przetwórczym. Taka synergia ma na celu eliminację nieszczelności w systemie oraz optymalizację kosztów logistycznych, co bezpośrednio przełoży się na korzyści ekonomiczne dla mieszkańców.
Regionalny podział Europy: Liderzy versus strefy luk
Opublikowane zestawienie statystyczne obnaża jednak głębokie, strukturalne dysproporcje pomiędzy poszczególnymi regionami kontynentu. Europa podzieliła się na strefy o diametralnie różnej efektywności środowiskowej.
- Absolutni liderzy (wskaźnik pow. 90%): Do tego grona należą kraje, w których kultura recyklingu i infrastruktura osiągnęły najwyższy poziom zaawansowania. Wyniki przekraczające nominalne 100% wynikają ze specyfiki ruchu turystycznego oraz zbiórki opakowań przywożonych z zewnątrz. W czołówce plasują się: Słowenia (112%), Szwecja (103%), Szwajcarska konfederacja (102%), Finlandia (100%), Belgia (99%) oraz Włochy (91%).
- Dół zestawienia: Na drugim biegunie wciąż znajdują się państwa członkowskie oraz kraje kandydujące, przed którymi długa droga do spełnienia unijnych rygorów. Najtrudniejsza sytuacja panuje w Grecji (31%) i na Węgrzech (30%). Poza strukturami unijnymi krytycznie niskie wskaźniki odnotowują Bośnia i Hercegowina (8%) oraz Turcja (5%).
Wskaźniki zbiórki opakowań szklanych w Europie:
| 🥇 | Słowenia ─────────── 112% | │ | Polska ──────────── 70% |
| 🥈 | Szwecja ─────────── 103% | │ | Węgry ──────────── 30% |
| 🥉 | Szwajcaria ───────── 102% | │ | Bośnia i Herceg. ────── 8% |
(Źródło: Close the Glass Loop)
Aby zrealizować nadrzędny cel platformy Close the Glass Loop – czyli osiągnięcie poziomu 90% zbiórki do recyklingu do 2030 roku we wszystkich krajach UE – niezbędne będą celowane inwestycje kapitałowe. Sekretarz generalny FEVE (Europejskiej Federacji Producentów Szkła Opakowaniowego), Carlo Pirrone, zapowiedział, że kolejny etap strategii zakłada drastyczne wzmocnienie struktur terenowych w państwach wykazujących największe opóźnienia, co pozwoli na systematyczne zamykanie luk w unijnym systemie zbiórki.
Polska stabilnie w środku stawki z tendencją wzrostową
Krajowy rynek opakowaniowy ma powody do optymizmu. Z wynikiem na poziomie 70% Polska plasuje się w bezpiecznym, środkowym sektorze europejskiej stawki, wyprzedzając m.in. Portugalię (61%) oraz Chorwację (62%). Dla porównania, nasi bezpośredni sąsiedzi notują zróżnicowane wyniki: Niemcy i Czechy osiągnęły pułap 86%, Słowacja – 80%, a Litwa – 77%.
Barbara Maciałczyk, marketing manager Ardagh Glass Packaging – Europe, ocenia ten rezultat jako wysoce budujący. Stały progres polskiego systemu (wzrost z 62% w 2017 roku do obecnych 70%) dowodzi, że świadomość ekologiczna konsumentów oraz wydajność gminnych systemów selektywnej zbiórki w Polsce systematycznie rosną, wpisując się w pożądane trendy zachodnioeuropejskie.
Jakość stłuczki kluczem do zamkniętego obiegu
Szkło to unikalny materiał inżynieryjny, który może być poddawany procesom recyklingu w sposób nieskończony, bez jakiejkolwiek utraty swoich pierwotnych właściwości fizykochemicznych. Dzięki masowym inwestycjom w zaawansowane zakłady uszlachetniania stłuczki szklanej, obecnie aż 85% zebranych opakowań trafia z powrotem do pieców hutniczych w obiegu zamkniętym (bottle-to-bottle).
Rene Schroeder, sekretarz generalny FERVER (Europejskiej Federacji Przedsiębiorstw Recyklingu Szkła), przypomina jednak, że obok wolumenu kluczowym parametrem staje się jakość zebranego surowca oraz projektowanie opakowań z myślą o recyklingu (design for recycling). W dążeniu do eliminacji zanieczyszczeń stłuczki pomocne będą nowe kryteria techniczne opracowane przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN). Standardy te są ściśle powiązane z trwającym procesem wdrażania unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR).
Nowa metodologia obliczeniowa
Warto podkreślić, że opublikowane dane po raz pierwszy bazują na nowej, znacznie bardziej rygorystycznej metodologii. W przypadku krajów opierających swoje raportowanie wyłącznie na szacunkowych, krajowych wskaźnikach recyklingu (m.in. Czechy, Estonia, Francja, Litwa, Słowacja, Malta), organizacja Close the Glass Loop zastosowała stały współczynnik korekcyjny wynoszący 3%. Krok ten pozwolił na precyzyjne odwirowanie danych i wyeliminowanie z oficjalnych statystyk odpadów szklanych, które finalnie i tak trafiały na składowiska.
Pełne, szczegółowe zestawienia danych statystycznych oraz raporty cząstkowe dla poszczególnych rynków są dostępne na oficjalnej platformie internetowej: www.closetheglassloop.eu.
