Projekt podwyżki akcyzy przedstawiony przez Polskę 2050 pogłębi kryzys na rynku alkoholowym, zamiast przynieść oczekiwane wpływy budżetowe. Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy (ZP PPS) alarmuje, że forsowanie stawek wyższych niż zapisane w obowiązującej mapie akcyzowej to uderzenie w legalnych producentów i rolnictwo.
Spadek wpływów i rozrost szarej strefy
Kolejna podwyżka podatku akcyzowego przyniesie skutki odwrotne do zamierzonych przez ustawodawców.
- Dziura budżetowa: Wpływy za 2025 rok były niższe od założeń rządu o 350 mln zł.
- Mniejsze wpływy: Dochody z akcyzy od 2022 roku stale spadają mimo corocznych podwyżek.
- Krzywa Laffera: Dalsze podnoszenie stawek zmniejsza, a nie zwiększa dochody państwa.
- Wzrost nielegalnego rynku: IPAG szacuje straty budżetu z tytułu szarej strefy w 2025 roku na 1,8 mld zł.
- Ucieczka konsumentów: W 2025 roku zakupy w szarej strefie mogły wynieść aż 23 mln litrów czystego alkoholu.
Drastyczne nierówności podatkowe faworyzują piwo
Obecny system podatkowy w Polsce rażąco faworyzuje jedną kategorię produktów kosztem innych.
- Stosunek 3:1: Gram czystego alkoholu w piwie jest trzykrotnie niżej opodatkowany niż w wyrobach spirytusowych.
- Struktura podatku: Podatki (akcyza i VAT) stanowią 72% ceny mocnego alkoholu i tylko 36% ceny butelki piwa.
- Brak logiki zdrowotnej: Piwo odpowiada za 54% spożywanego alkoholu w Polsce, generując tylko 25% wpływów z akcyzy.
- Główny płatnik: Wyroby spirytusowe stanowią 38% konsumpcji, ale przynoszą aż 71% łącznych wpływów akcyzowych.
Zagrożenie dla krajowego rolnictwa i zatrudnienia
Kryzys legalnego sektora spirytusowego uderzy bezpośrednio w polską gospodarkę surowcową.
- Miejsca pracy: Branża zapewnia zatrudnienie dla 86,8 tys. osób w całym łańcuchu wartości.
- Efekt domina: Jedno miejsce pracy w przemyśle spirytusowym generuje 18 etatów w sektorach powiązanych.
- Skup zbóż: Sektor zużywa rocznie 1,6 mln ton krajowych zbóż (w tym 954 tys. ton kukurydzy).
- Polskie ziemniaki: Producenci przerabiają co roku 38 tys. ton ziemniaków od lokalnych dostawców.
Postulaty branży: Czysty alkohol podstawą opodatkowania
ZP PPS oraz eksperci rynkowi apelują o natychmiastowe odrzucenie projektu Polski 2050 i utrzymanie ustalonej mapy akcyzowej. Rozwiązaniem problemów budżetowych i zdrowotnych powinna być całościowa reforma systemu.
Większość krajów europejskich nalicza akcyzę w sposób jednolity – bezpośrednio od zawartości czystego alkoholu w produkcie. Przykład Niderlandów pokazuje, że odejście od preferencyjnych stawek dla wybranych kategorii i ujednolicenie systemu zwiększa wpływy do budżetu państwa o miliardy złotych. Nowa polityka musi chronić legalny rynek, stawiać na edukację i równe zasady dla wszystkich producentów.
O Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy (ZP PPS)
ZP PPS zrzesza podmioty reprezentujące 90% rynku mocnych alkoholi w Polsce. Organizacja skupia zarówno międzynarodowe korporacje, jak i krajowe małe oraz średnie przedsiębiorstwa, dbając o zrównoważony rozwój sektora.
